Phân tích độ nhạy cho biết kết quả kinh doanh thay đổi bao nhiêu khi một giả định lệch khỏi kế hoạch. Với xưởng bao bì, người duyệt ngân sách thường muốn biết giá nguyên liệu tăng đến đâu thì lợi nhuận biến mất, hay số đơn có thể giảm bao nhiêu trước khi phải hoãn chi. Một bảng dự báo có duy nhất cột cơ sở chưa trả lời được các câu hỏi đó.
Tách giả định về sản lượng, giá bán và chi phí trước khi thử từng thay đổi.
Chọn số kết quả cần bảo vệ
Xác định quyết định trước khi dựng bảng. Nếu đang quyết định nhận đơn, có thể dùng số dư đảm phí hoặc lợi nhuận hoạt động. Nếu đang xem có đủ tiền qua tháng trả lương, dùng số dư tiền thấp nhất và mô hình lịch thu chi. Lợi nhuận trên giấy và tiền cuối tháng cần hai mô hình riêng vì ngày bán và ngày thu có thể khác nhau.
Dựng kịch bản cơ sở bằng giả định có căn cứ
Giả sử xưởng bán 10.000 hộp mỗi tháng với giá 18.000 đồng, biến phí 12.000 đồng mỗi hộp và định phí 45 triệu đồng. Lợi nhuận hoạt động minh họa là 15 triệu đồng. Ghi nguồn cho từng biến, chẳng hạn đơn đã xác nhận cho sản lượng, báo giá còn hiệu lực cho nguyên vật liệu và hợp đồng thuê cho định phí. Đánh dấu giả định nào còn phụ thuộc vào việc chưa chốt.
Thay lần lượt từng biến
- Giá giảm 5%, còn 17.100 đồng. Giữ các số khác, lợi nhuận còn 6 triệu.
- Sản lượng giảm 10%, còn 9.000 hộp. Lợi nhuận còn 9 triệu.
- Biến phí tăng 8%, lên 12.960 đồng. Lợi nhuận còn 5,4 triệu.
Với các mức thử trên, giá và biến phí làm kết quả đổi mạnh hơn sản lượng. Mức thử khác nhau nên có thể so thêm mức thay đổi chuẩn hóa, ví dụ mỗi biến cùng đổi 1%, hoặc dùng khoảng biến động đã xảy ra ở doanh nghiệp. Nêu rõ cách chọn mức thử khi trình bày kết quả để người đọc biết kết luận dựa vào điều gì.
Tính một ngưỡng để đưa vào quyết định
Giữ giá và sản lượng như cơ sở, biến phí tối đa để hòa vốn bằng 18.000 − 45.000.000 ÷ 10.000, tức 13.500 đồng mỗi hộp. Nếu công ty muốn giữ ít nhất 5 triệu lợi nhuận, mức biến phí tối đa giảm còn 13.000 đồng. Ngưỡng này có thể dùng để rà báo giá vật tư cùng định mức hao hụt trước khi chốt đơn.
Đo ảnh hưởng khi đổi một biến trước khi ghép các biến thành kịch bản.
Ghép kịch bản khi hai biến có liên hệ
Nếu giảm giá để giữ khách, sản lượng có thể tăng. Nếu nhà cung cấp tăng giá vào mùa cao điểm, doanh nghiệp cũng có thể phải đặt trước và trả sớm. Lúc đó dùng bảng kịch bản kết hợp, ghi rõ biến nào đi cùng nhau và vì sao. Chẳng hạn giá giảm 5% đồng thời sản lượng giảm 10% cho lợi nhuận 900.000 đồng, với biến phí và định phí vẫn ở mức cơ sở. Kiểm tra các phép tính tại một vài ô để tránh lỗi tham chiếu khi nhân bảng.
Đưa phần nhạy nhất vào cuộc họp bằng một điều kiện có người theo dõi. Khi báo giá đẩy biến phí dự tính vượt 13.000 đồng, bộ phận mua cập nhật lại bảng, bán hàng rà điều kiện giá và tài chính kiểm tra tiền ứng. Khi có số thực tế, thay dữ liệu và lưu phiên bản mới. Nhờ vậy, bảng trở thành công cụ quyết định thay vì một bản dự báo chỉ đọc lúc duyệt kế hoạch.
Cách dùng bảng với doanh nghiệp bán nhiều mã
Tách hai hoặc ba nhóm có phần đóng góp và khách hàng khác nhau. Một tháng có cùng tổng số hộp nhưng bán nhiều mã biên thấp hơn có thể cho lợi nhuận thấp hơn mô hình một giá. Thử thay tỷ trọng bán từng nhóm trong khi tổng lượng giữ nguyên, rồi đối chiếu xem cơ cấu thay đổi đến đâu thì vượt ngưỡng. Nếu chưa đủ dữ liệu theo mã, lấy các đơn đại diện để xây một khoảng hợp lý và ghi rõ phạm vi. Sau khi có bảng, nhờ người phụ trách bán và mua thử một trường hợp họ vừa gặp để kiểm tra biến nào còn thiếu.
Tài liệu đọc và phiếu thực hành
OpenStax, Ngân sách linh hoạt và phân tích chênh lệch. Tải phiếu PDF ở phần Tài liệu đính kèm để làm thử với dữ liệu của doanh nghiệp.
Đọc tiếp Điểm hòa vốn và số dư đảm phí: nền tảng đọc hiệu quả một mô hình kinh doanh.
Doanh nghiệp đang cần xác định ưu tiên về vốn, kinh doanh hoặc quản trị? Thực hiện khảo sát doanh nghiệp miễn phí của SMEMONEY để tổng hợp tình hình và chọn việc cần xử lý trước.